Berk
New member
Bununla birlikte herkesin aynı testleri yaptırması veya her yıl çok sayıda tahlil vermesi gerekmez. Gereksiz testler yanlış pozitif sonuçlara, kaygıya ve ek işlemlere yol açabilir. Hangi kontrollerin uygun olduğu kişinin yaşına, sağlık geçmişine, aile öyküsüne ve risk faktörlerine göre değerlendirilmelidir.
Bu nedenle aile hekimiyle düzenli iletişim kurmak ve kişiye uygun koruyucu sağlık planını konuşmak faydalıdır.
İlaçları gelişigüzel kullanmamak, antibiyotikleri yalnızca uygun tıbbi değerlendirme sonucunda kullanmak ve internetten edinilen sağlık tavsiyelerini sorgulamak da önemlidir.
Özellikle sosyal medyada karşılaştığımız "üç günde bütün vücudu temizleyen yöntem", "tek besinle bütün hastalıklara son" veya "doktorların gizlediği mucize" gibi iddialara temkinli yaklaşmalıyız.
Vücudumuzun sağlıklı işleyişi için sihirli bir karışımdan çok, bilimsel kanıtlara dayanan ve uzun vadede sürdürülebilen alışkanlıklara ihtiyacımız var.
9. Sağlık Ekonomik Koşullarla da İlgilidir: Herkesin Başlangıç Noktası Aynı Değil
Sağlıklı yaşam tavsiyeleri verirken bazen önemli bir ayrıntıyı unutuyoruz: Herkesin koşulları aynı değil.
Bir kişiye organik ürünler almasını, özel spor salonuna gitmesini ve her gün saatlerce yemek hazırlamasını önermek kolaydır. Ancak uzun saatler çalışan, bütçesini dikkatli kullanmak zorunda olan veya yaşadığı bölgede sağlıklı gıdalara ve güvenli yürüyüş alanlarına kolay erişemeyen biri için bunlar gerçekçi olmayabilir.
Sağlık, yalnızca bireysel iradeyle açıklanamayacak kadar geniş bir konudur. Gelir düzeyi, çalışma koşulları, barınma, çevre, eğitim ve sağlık hizmetlerine erişim gibi etkenler de sağlığımızı şekillendirir.
Bu yüzden sağlıklı yaşamı pahalı ürünlerle özdeşleştirmemek gerekir.
Mevsiminde alınan uygun fiyatlı sebzeler, mercimek ve nohut gibi baklagiller, evde hazırlanabilen dengeli öğünler ve ücretsiz yürüyüş imkânları birçok kişi için erişilebilir seçenekler olabilir. Elbette bunların da herkes için aynı ölçüde kolay veya uygun olduğunu varsaymamalıyız.
Örneğin vardiyalı çalışan birinin düzenli uyku saatleri oluşturması, gündüz çalışan birine göre daha zor olabilir. Engelli bir kişinin fiziksel aktivite seçenekleri, yaşadığı çevrenin erişilebilirliğine bağlı olabilir. Küçük çocuklara bakan bir ebeveynin kendine zaman ayırması da ciddi bir planlama gerektirebilir.
Dolayısıyla sağlıklı yaşam önerileri verirken insanları yargılamak yerine koşullarını anlamaya çalışmalıyız.
Birinin neden spor yapmadığını bilmeden onu tembellikle suçlamak yerine, spor yapabileceği güvenli ve erişilebilir bir ortamı olup olmadığını sormak daha anlamlıdır.
Sağlık bireysel sorumluluk içerir ama yalnızca bireyin omuzlarına yüklenemez. Sağlıklı seçimlerin mümkün olduğu bir yaşam ortamı oluşturmak da toplumun ve kurumların sorumlulukları arasındadır.
10. Sağlık Bir Pazartesi Kararı Değil, Her Gün Yeniden Kurulan Bir Alışkanlıktır
Pazartesi sabahları verilen kararları düşünelim. "Bu hafta şekeri bırakıyorum." "Her gün spor yapacağım." "Artık gece erken yatacağım." "Bundan sonra hiçbir şeyi kafama takmayacağım."
Son cümleyi söyleyen kişi muhtemelen aynı gün internet bağlantısı kesilince hayatın anlamını sorgulayacaktır.
Mesele karar almak değil, o kararı gerçek hayatın içine yerleştirmektir.
Bir alışkanlığın sürdürülebilir olması için ulaşılabilir hedeflerle başlamak önemlidir. Bir anda bütün yaşamımızı değiştirmeye çalışmak yerine bir veya iki davranış seçebiliriz.
Örneğin ilk hafta her gün on dakika yürümeyi deneyebiliriz. Sonraki hafta öğünlerimize bir porsiyon sebze ekleyebiliriz. Daha sonra yatmadan önce telefon kullanımını azaltabiliriz.
Bu adımlar küçük görünse de zaman içinde birikerek anlamlı değişiklikler oluşturabilir. Elbette herkes aynı hızda ilerlemez. Bazen hastalanırız, yoğun çalışırız veya planlarımızı uygulayamayız. Bir gün hedefimize ulaşamamak, her şeyin bittiği anlamına gelmez.
Burada önemli olan kendimizi cezalandırmak yerine yeniden başlayabilmektir.
Sağlıklı yaşamı bir sınav gibi düşünürsek her aksaklığı başarısızlık olarak görebiliriz. Oysa onu bir öğrenme süreci olarak gördüğümüzde hangi alışkanlığın bize iyi geldiğini, hangisinin uygulanabilir olmadığını ve nerede desteğe ihtiyaç duyduğumuzu keşfederiz.
Üstelik sağlık hedeflerimiz yaşla, yaşam koşullarıyla ve sağlık durumumuzla birlikte değişebilir. Yirmili yaşlarımızda kolayca yaptığımız bir aktivite, ilerleyen yıllarda farklı bir hazırlık gerektirebilir. Önemli olan geçmişteki hâlimizle sürekli yarışmak değil, bugünkü ihtiyaçlarımıza uygun bir yol bulmaktır.
11. Peki Sağlık Tam Olarak Ne İle Başlar?
Yazının başındaki pizza kutusuna geri dönelim. O kutu bana sağlığın yalnızca bir yiyeceği seçmekten veya bir alışkanlığı bırakmaktan ibaret olmadığını hatırlattı.
Sağlık bazen dengeli bir öğün hazırlamakla başlar. Bazen uzun zamandır ertelediğimiz doktor randevusunu almakla. Bazen de kendimize "Gerçekten iyi miyim?" diye sormakla.
Kimi zaman sabah erkenden kalkıp yürüyüşe çıkarız. Kimi zaman bedenimizin dinlenmeye ihtiyacı olduğunu kabul ederiz. Bazen bir sorunu çözmek için strateji geliştiririz, bazen de duygularımızı anlayabilmek için güvendiğimiz biriyle konuşuruz.
Bazen kendimize sınır koyar, bazen yardım isteriz. Bazen de bütün gün hiçbir büyük değişiklik yapmadan yalnızca daha iyi bir seçim yapmayı başarırız.
Bunların hepsi sağlıklı yaşam yolculuğunun parçaları olabilir.
Ancak unutulmaması gereken nokta şudur: Sağlık, yalnızca iyi hissettiğimiz günlerde değer verdiğimiz bir konu olmamalıdır. Kendimizi iyi hissetmediğimizde de bedenimize ve zihnimize özen göstermek önemlidir. Üstelik sağlıklı alışkanlıklar geliştirmek, hastalanmayacağımızın garantisi değildir. İnsan elinden geleni yapsa bile hastalıklarla karşılaşabilir. Böyle durumlarda sağlık sorunlarını kişinin iradesizliğine veya hatalı seçimlerine bağlamak doğru olmaz.
Sağlığın temelinde farkındalık, bilimsel bilgi, uygun bakım, destekleyici ilişkiler ve kişinin yaşam koşullarını dikkate alan gerçekçi seçimler bulunur.
Belki de en önemli başlangıç, kendimizi başkalarının yaşamlarıyla kıyaslamayı bırakıp kendi ihtiyaçlarımızı anlamaya çalışmaktır.
Çünkü sağlıklı yaşamın tek bir tarifi yoktur. Herkesin başlangıç noktası, imkânları ve ihtiyaçları farklıdır.
Forum Sorusu: Sizin İçin Sağlık Ne İle Başlıyor?
Şimdi sözü sizlere bırakıyorum.
- Sizce sağlığın temelinde beslenme mi, uyku mu, hareket mi, yoksa ruhsal denge mi var?
- Hayatınızda sağlığınızı olumlu yönde etkileyen en küçük ama en değerli alışkanlık hangisi oldu?
- Stresli olduğunuzda sorunu hemen çözmeye mi çalışırsınız, yoksa önce birisiyle konuşup rahatlamayı mı tercih edersiniz?
- Sağlıklı yaşamak adına başlayıp sürdüremediğiniz bir alışkanlığınız var mı? Peki sizce neden sürdüremediniz?
- Sağlıklı yaşamın herkes için erişilebilir olması adına sizce toplumda neler değişmeli?
Benim düşüncem şu: Sağlık, kendimize karşı daha dikkatli ve daha anlayışlı davranmaya karar verdiğimiz anda başlıyor. Gerisi ise her gün attığımız küçük adımlarla şekilleniyor.
Bir de şu var: Gece yarısı pizza yemek bütün sağlıklı yaşam planını tek başına bozmaz ama her gece pizza kutusuyla duygusal bağ kurmaya başladıysak belki mutfakla aramızdaki ilişkiyi yeniden değerlendirme zamanı gelmiştir!
Peki sizin sağlık yolculuğunuz nerede başladı?
Bu nedenle aile hekimiyle düzenli iletişim kurmak ve kişiye uygun koruyucu sağlık planını konuşmak faydalıdır.
İlaçları gelişigüzel kullanmamak, antibiyotikleri yalnızca uygun tıbbi değerlendirme sonucunda kullanmak ve internetten edinilen sağlık tavsiyelerini sorgulamak da önemlidir.
Özellikle sosyal medyada karşılaştığımız "üç günde bütün vücudu temizleyen yöntem", "tek besinle bütün hastalıklara son" veya "doktorların gizlediği mucize" gibi iddialara temkinli yaklaşmalıyız.
Vücudumuzun sağlıklı işleyişi için sihirli bir karışımdan çok, bilimsel kanıtlara dayanan ve uzun vadede sürdürülebilen alışkanlıklara ihtiyacımız var.
9. Sağlık Ekonomik Koşullarla da İlgilidir: Herkesin Başlangıç Noktası Aynı Değil
Sağlıklı yaşam tavsiyeleri verirken bazen önemli bir ayrıntıyı unutuyoruz: Herkesin koşulları aynı değil.
Bir kişiye organik ürünler almasını, özel spor salonuna gitmesini ve her gün saatlerce yemek hazırlamasını önermek kolaydır. Ancak uzun saatler çalışan, bütçesini dikkatli kullanmak zorunda olan veya yaşadığı bölgede sağlıklı gıdalara ve güvenli yürüyüş alanlarına kolay erişemeyen biri için bunlar gerçekçi olmayabilir.
Sağlık, yalnızca bireysel iradeyle açıklanamayacak kadar geniş bir konudur. Gelir düzeyi, çalışma koşulları, barınma, çevre, eğitim ve sağlık hizmetlerine erişim gibi etkenler de sağlığımızı şekillendirir.
Bu yüzden sağlıklı yaşamı pahalı ürünlerle özdeşleştirmemek gerekir.
Mevsiminde alınan uygun fiyatlı sebzeler, mercimek ve nohut gibi baklagiller, evde hazırlanabilen dengeli öğünler ve ücretsiz yürüyüş imkânları birçok kişi için erişilebilir seçenekler olabilir. Elbette bunların da herkes için aynı ölçüde kolay veya uygun olduğunu varsaymamalıyız.
Örneğin vardiyalı çalışan birinin düzenli uyku saatleri oluşturması, gündüz çalışan birine göre daha zor olabilir. Engelli bir kişinin fiziksel aktivite seçenekleri, yaşadığı çevrenin erişilebilirliğine bağlı olabilir. Küçük çocuklara bakan bir ebeveynin kendine zaman ayırması da ciddi bir planlama gerektirebilir.
Dolayısıyla sağlıklı yaşam önerileri verirken insanları yargılamak yerine koşullarını anlamaya çalışmalıyız.
Birinin neden spor yapmadığını bilmeden onu tembellikle suçlamak yerine, spor yapabileceği güvenli ve erişilebilir bir ortamı olup olmadığını sormak daha anlamlıdır.
Sağlık bireysel sorumluluk içerir ama yalnızca bireyin omuzlarına yüklenemez. Sağlıklı seçimlerin mümkün olduğu bir yaşam ortamı oluşturmak da toplumun ve kurumların sorumlulukları arasındadır.
10. Sağlık Bir Pazartesi Kararı Değil, Her Gün Yeniden Kurulan Bir Alışkanlıktır
Pazartesi sabahları verilen kararları düşünelim. "Bu hafta şekeri bırakıyorum." "Her gün spor yapacağım." "Artık gece erken yatacağım." "Bundan sonra hiçbir şeyi kafama takmayacağım."
Son cümleyi söyleyen kişi muhtemelen aynı gün internet bağlantısı kesilince hayatın anlamını sorgulayacaktır.
Mesele karar almak değil, o kararı gerçek hayatın içine yerleştirmektir.
Bir alışkanlığın sürdürülebilir olması için ulaşılabilir hedeflerle başlamak önemlidir. Bir anda bütün yaşamımızı değiştirmeye çalışmak yerine bir veya iki davranış seçebiliriz.
Örneğin ilk hafta her gün on dakika yürümeyi deneyebiliriz. Sonraki hafta öğünlerimize bir porsiyon sebze ekleyebiliriz. Daha sonra yatmadan önce telefon kullanımını azaltabiliriz.
Bu adımlar küçük görünse de zaman içinde birikerek anlamlı değişiklikler oluşturabilir. Elbette herkes aynı hızda ilerlemez. Bazen hastalanırız, yoğun çalışırız veya planlarımızı uygulayamayız. Bir gün hedefimize ulaşamamak, her şeyin bittiği anlamına gelmez.
Burada önemli olan kendimizi cezalandırmak yerine yeniden başlayabilmektir.
Sağlıklı yaşamı bir sınav gibi düşünürsek her aksaklığı başarısızlık olarak görebiliriz. Oysa onu bir öğrenme süreci olarak gördüğümüzde hangi alışkanlığın bize iyi geldiğini, hangisinin uygulanabilir olmadığını ve nerede desteğe ihtiyaç duyduğumuzu keşfederiz.
Üstelik sağlık hedeflerimiz yaşla, yaşam koşullarıyla ve sağlık durumumuzla birlikte değişebilir. Yirmili yaşlarımızda kolayca yaptığımız bir aktivite, ilerleyen yıllarda farklı bir hazırlık gerektirebilir. Önemli olan geçmişteki hâlimizle sürekli yarışmak değil, bugünkü ihtiyaçlarımıza uygun bir yol bulmaktır.
11. Peki Sağlık Tam Olarak Ne İle Başlar?
Yazının başındaki pizza kutusuna geri dönelim. O kutu bana sağlığın yalnızca bir yiyeceği seçmekten veya bir alışkanlığı bırakmaktan ibaret olmadığını hatırlattı.
Sağlık bazen dengeli bir öğün hazırlamakla başlar. Bazen uzun zamandır ertelediğimiz doktor randevusunu almakla. Bazen de kendimize "Gerçekten iyi miyim?" diye sormakla.
Kimi zaman sabah erkenden kalkıp yürüyüşe çıkarız. Kimi zaman bedenimizin dinlenmeye ihtiyacı olduğunu kabul ederiz. Bazen bir sorunu çözmek için strateji geliştiririz, bazen de duygularımızı anlayabilmek için güvendiğimiz biriyle konuşuruz.
Bazen kendimize sınır koyar, bazen yardım isteriz. Bazen de bütün gün hiçbir büyük değişiklik yapmadan yalnızca daha iyi bir seçim yapmayı başarırız.
Bunların hepsi sağlıklı yaşam yolculuğunun parçaları olabilir.
Ancak unutulmaması gereken nokta şudur: Sağlık, yalnızca iyi hissettiğimiz günlerde değer verdiğimiz bir konu olmamalıdır. Kendimizi iyi hissetmediğimizde de bedenimize ve zihnimize özen göstermek önemlidir. Üstelik sağlıklı alışkanlıklar geliştirmek, hastalanmayacağımızın garantisi değildir. İnsan elinden geleni yapsa bile hastalıklarla karşılaşabilir. Böyle durumlarda sağlık sorunlarını kişinin iradesizliğine veya hatalı seçimlerine bağlamak doğru olmaz.
Sağlığın temelinde farkındalık, bilimsel bilgi, uygun bakım, destekleyici ilişkiler ve kişinin yaşam koşullarını dikkate alan gerçekçi seçimler bulunur.
Belki de en önemli başlangıç, kendimizi başkalarının yaşamlarıyla kıyaslamayı bırakıp kendi ihtiyaçlarımızı anlamaya çalışmaktır.
Çünkü sağlıklı yaşamın tek bir tarifi yoktur. Herkesin başlangıç noktası, imkânları ve ihtiyaçları farklıdır.
Forum Sorusu: Sizin İçin Sağlık Ne İle Başlıyor?
Şimdi sözü sizlere bırakıyorum.
- Sizce sağlığın temelinde beslenme mi, uyku mu, hareket mi, yoksa ruhsal denge mi var?
- Hayatınızda sağlığınızı olumlu yönde etkileyen en küçük ama en değerli alışkanlık hangisi oldu?
- Stresli olduğunuzda sorunu hemen çözmeye mi çalışırsınız, yoksa önce birisiyle konuşup rahatlamayı mı tercih edersiniz?
- Sağlıklı yaşamak adına başlayıp sürdüremediğiniz bir alışkanlığınız var mı? Peki sizce neden sürdüremediniz?
- Sağlıklı yaşamın herkes için erişilebilir olması adına sizce toplumda neler değişmeli?
Benim düşüncem şu: Sağlık, kendimize karşı daha dikkatli ve daha anlayışlı davranmaya karar verdiğimiz anda başlıyor. Gerisi ise her gün attığımız küçük adımlarla şekilleniyor.
Bir de şu var: Gece yarısı pizza yemek bütün sağlıklı yaşam planını tek başına bozmaz ama her gece pizza kutusuyla duygusal bağ kurmaya başladıysak belki mutfakla aramızdaki ilişkiyi yeniden değerlendirme zamanı gelmiştir!
Peki sizin sağlık yolculuğunuz nerede başladı?