Berk
New member
Her erkek çözüm odaklı değildir.
Her kadın empatik değildir.
Stratejik düşünen kadınlar olduğu gibi son derece ilişkisel ve sezgisel erkekler de vardır.
Mert ve Elif arasındaki farkı cinsiyetten çok düşünme biçimlerinin tamamlayıcılığı üzerinden okumak daha doğru.
Birinin “Nasıl çözeriz?” sorusu, diğerinin “Bu çözüm insanları nasıl etkiler?” sorusuyla birleştiğinde çok daha güçlü bir koçluk yaklaşımı ortaya çıkıyordu.
Ve belki de modern liderliğin önemli derslerinden biri buydu:
Sonuç üretmek ile ilişki kurmak birbirinin alternatifi değildir.
İkisine aynı anda ihtiyaç vardır.
Pareto Kuralı Koçlukta Tam Olarak Neyi İfade Eder?
Bir koçluk sürecinde Pareto kuralını dört temel soruya dönüştürebiliriz:
“Sonuçlarımın büyük bölümünü hangi davranışlar oluşturuyor?”
“Problemlerimin büyük bölümüne hangi birkaç neden yol açıyor?”
“Zamanımın büyük bölümünü tüketen ama bana çok az sonuç getiren işler hangileri?”
“Değiştirdiğimde hayatımın diğer alanlarını da olumlu etkileyecek birkaç temel davranış hangileri?”
Bu sorular koçluk görüşmesini sıradan bir hedef listesinden çıkarıp bir keşif sürecine dönüştürebilir.
Örneğin bir kişi “Daha başarılı olmak istiyorum” diyebilir.
Pareto yaklaşımı ise şunu sorar:
“Başarının hangi göstergesi senin için gerçekten önemli?”
Ardından:
“O sonucu en fazla etkileyen üç davranış hangisi?”
Sonra:
“Bu üç davranıştan hangisi diğerlerini de tetikliyor?”
Böylece hedef küçülür ama etkisi büyüyebilir.
Ama 80/20'yi Bir Bahane Haline Getirmemek Gerekir
Burada önemli bir uyarı var.
Pareto kuralını kullanmak, hayatımızdaki her şeyi yüzde 80 ve yüzde 20 diye zorla bölmek değildir.
Bazen sonuçlar eşit dağılır.
Bazen bir problem için belirgin bir “kritik yüzde 20” bulunamaz.
Bazen küçük görünen bir faaliyet uzun vadede çok önemli olabilir.
Örneğin bir yöneticinin çalışanıyla yaptığı kısa bir sohbet o gün herhangi bir ölçülebilir sonuç üretmeyebilir. Ancak aylar sonra çalışanın kurumda kalmasını sağlayan faktörlerden biri olabilir.
Bu nedenle koçlukta yalnızca ölçülebilir performans göstergelerine bakmak risklidir.
İnsan hayatı bir üretim bandı değildir.
İlişkilerin, anlamın, güvenin ve kişisel değerlerin de hesaba katılması gerekir.
Juran'ın Pareto yaklaşımında da önemli olan yalnızca yüzde hesabı yapmak değil, veriye bakarak en büyük etkiyi yaratan faktörleri belirlemektir. Bazı problemlerde belirgin bir “kritik azınlık” ayrımı ortaya çıkmayabilir.
Yani Pareto bize düşünmeyi öğretir; düşünmenin yerine geçmez.
Koçlukta “Az Ama Etkili” Dönüşüm
Mert sonunda 47 maddelik listesini üç başlığa indirdi.
Birincisi: Ekibiyle düzenli ve nitelikli birebir görüşmeler yapmak.
İkincisi: Haftanın en yüksek değer yaratan işlerine kesintisiz zaman ayırmak.
Üçüncüsü: Sürekli tepki vermek yerine haftalık olarak önceliklerini yeniden değerlendirmek.
İlk bakışta çok sıradan görünüyordu.
Fakat üç ay sonra Mert'in çalışma biçiminde belirgin bir değişim vardı.
Daha az toplantı yapıyordu.
Daha az iş üstleniyordu.
Ama daha fazla kritik karar alıyordu.
Ekibiyle iletişimi güçlenmişti.
Ve belki de en önemlisi, günün sonunda “Bugün çok çalıştım” demek yerine “Bugün önemli bir şey yaptım” demeye başlamıştı.
Koçluk araştırmaları da koçluğun hedef belirleme, geri bildirim ve davranış değişikliği gibi mekanizmalar üzerinden performans ve gelişim üzerinde olumlu etkiler yaratabildiğini gösteriyor. Örneğin işyeri koçluğu üzerine bir meta-analiz, farklı sonuç alanlarında genel olarak olumlu etkiler bildirmiştir. Daha yeni bir randomize çalışma da koçluğun hedef başarısıyla ilişkisini incelemiş ve öğrenme odaklı hedef çerçevesinin koçluk bağlamında önemli olabileceğine işaret etmiştir.
Bu araştırmalar elbette “koçlukta Pareto kuralı kesin olarak yüzde 80 sonuç verir” anlamına gelmez.
Tam tersine, bize daha dikkatli olmamız gerektiğini gösterir.
Koçlukta amaç sihirli bir oran bulmak değil, kişinin kendi hayatındaki yüksek etkili kaldıraçları keşfetmesine yardımcı olmaktır.
Ve Hikâyenin Sonunda Pareto'nun Anlamı Değişti
Aylar sonra Mert'le tekrar konuştuğumuzda bana şöyle dedi:
“Eskiden zaman yönetimi problemim olduğunu sanıyordum.”
“Şimdi?”
“Meğer seçim yönetimi problemim varmış.”
Bu cümle bana göre Pareto kuralının koçluk açısından özeti.
Çünkü mesele yalnızca zamanı iyi kullanmak değildir.
Mesele, hangi çabaya zaman vermeye değer olduğunu bilmektir.
Hangi müşteriye daha fazla enerji?
Hangi projeye daha fazla dikkat?
Hangi alışkanlığa daha fazla yatırım?
Hangi ilişkiye daha fazla özen?
Hangi problem gerçekten çözülürse diğer sorunların bir kısmı kendiliğinden hafifleyecek?
Ve belki de daha zor soru:
Hayatımızdaki hangi faaliyetleri sırf uzun zamandır yaptığımız için önemli sanıyoruz?
Pareto kuralı bazen bize “daha fazla çalış” demek yerine “dur ve bak” der.
Bazen başarı, yeni bir şey eklemekten değil, gereksiz olanı çıkarmaktan geçer.
Bazen kariyerimizdeki en büyük sıçrama yeni bir yetenek öğrenmekten değil, zaten sahip olduğumuz yeteneklerden hangisinin en fazla değer ürettiğini fark etmekten gelir.
Bazen bir yöneticinin daha iyi lider olması, daha fazla konuşmasından değil, doğru insanı doğru zamanda gerçekten dinlemesinden geçer.
Ve bazen koçlukta sorulabilecek en güçlü soru şudur:
“Eğer önümüzdeki üç ay boyunca yalnızca üç şeyi değiştirebilseydin, hangilerini seçerdin?”
Bu soruyu kendinize sorduğunuzda ilk aklınıza gelen cevapları hemen doğru kabul etmeyin.
Biraz geriye çekilin.
Verilere bakın.
Sonuçları inceleyin.
İlişkilerinizi düşünün.
Enerjinizi hangi insanların ve işlerin yükselttiğini, hangilerinin tükettiğini fark edin.
Çünkü gerçek Pareto yaklaşımı, rastgele “yüzde 20” seçmek değildir.
Asıl mesele, hayatınızdaki gerçekten etkili olan az sayıdaki unsuru keşfetmektir.
Belki sizin yüzde 20'niz bir iş projesidir.
Belki bir müşteri grubudur.
Belki sabahın ilk iki saatidir.
Belki bir alışkanlıktır.
Belki de uzun zamandır ertelediğiniz tek bir konuşmadır.
Şimdi merak ediyorum:
Sizin hayatınızda sonuçların büyük bölümünü etkileyen o küçük ama güçlü alan hangisi?
Ve daha da önemlisi…
Onu gerçekten biliyor musunuz, yoksa sadece bildiğinizi mi sanıyorsunuz?
Kaynak ve okuma notları: Pareto ilkesinin tarihsel kökenleri ve Joseph Juran'ın kalite yönetimindeki kullanımı için Juran Institute kaynakları; koçluğun performans ve hedef başarısıyla ilişkisine dair akademik çerçeve için Jones ve arkadaşlarının meta-analizi ile 2025 tarihli randomize kontrollü çalışma esas alınmıştır.
Hikâyenin koçluk uygulamasını somutlaştırCinsiyet vurgusunu karakter çeşitliliğiyle güçlendir
Hikâyenin koçluk uygulamasını somutlaştır
Cinsiyet vurgusunu karakter çeşitliliğiyle güçlendir
Tarihsel arka planı olay örgüsüne yedir
Her kadın empatik değildir.
Stratejik düşünen kadınlar olduğu gibi son derece ilişkisel ve sezgisel erkekler de vardır.
Mert ve Elif arasındaki farkı cinsiyetten çok düşünme biçimlerinin tamamlayıcılığı üzerinden okumak daha doğru.
Birinin “Nasıl çözeriz?” sorusu, diğerinin “Bu çözüm insanları nasıl etkiler?” sorusuyla birleştiğinde çok daha güçlü bir koçluk yaklaşımı ortaya çıkıyordu.
Ve belki de modern liderliğin önemli derslerinden biri buydu:
Sonuç üretmek ile ilişki kurmak birbirinin alternatifi değildir.
İkisine aynı anda ihtiyaç vardır.
Pareto Kuralı Koçlukta Tam Olarak Neyi İfade Eder?
Bir koçluk sürecinde Pareto kuralını dört temel soruya dönüştürebiliriz:
“Sonuçlarımın büyük bölümünü hangi davranışlar oluşturuyor?”
“Problemlerimin büyük bölümüne hangi birkaç neden yol açıyor?”
“Zamanımın büyük bölümünü tüketen ama bana çok az sonuç getiren işler hangileri?”
“Değiştirdiğimde hayatımın diğer alanlarını da olumlu etkileyecek birkaç temel davranış hangileri?”
Bu sorular koçluk görüşmesini sıradan bir hedef listesinden çıkarıp bir keşif sürecine dönüştürebilir.
Örneğin bir kişi “Daha başarılı olmak istiyorum” diyebilir.
Pareto yaklaşımı ise şunu sorar:
“Başarının hangi göstergesi senin için gerçekten önemli?”
Ardından:
“O sonucu en fazla etkileyen üç davranış hangisi?”
Sonra:
“Bu üç davranıştan hangisi diğerlerini de tetikliyor?”
Böylece hedef küçülür ama etkisi büyüyebilir.
Ama 80/20'yi Bir Bahane Haline Getirmemek Gerekir
Burada önemli bir uyarı var.
Pareto kuralını kullanmak, hayatımızdaki her şeyi yüzde 80 ve yüzde 20 diye zorla bölmek değildir.
Bazen sonuçlar eşit dağılır.
Bazen bir problem için belirgin bir “kritik yüzde 20” bulunamaz.
Bazen küçük görünen bir faaliyet uzun vadede çok önemli olabilir.
Örneğin bir yöneticinin çalışanıyla yaptığı kısa bir sohbet o gün herhangi bir ölçülebilir sonuç üretmeyebilir. Ancak aylar sonra çalışanın kurumda kalmasını sağlayan faktörlerden biri olabilir.
Bu nedenle koçlukta yalnızca ölçülebilir performans göstergelerine bakmak risklidir.
İnsan hayatı bir üretim bandı değildir.
İlişkilerin, anlamın, güvenin ve kişisel değerlerin de hesaba katılması gerekir.
Juran'ın Pareto yaklaşımında da önemli olan yalnızca yüzde hesabı yapmak değil, veriye bakarak en büyük etkiyi yaratan faktörleri belirlemektir. Bazı problemlerde belirgin bir “kritik azınlık” ayrımı ortaya çıkmayabilir.
Yani Pareto bize düşünmeyi öğretir; düşünmenin yerine geçmez.
Koçlukta “Az Ama Etkili” Dönüşüm
Mert sonunda 47 maddelik listesini üç başlığa indirdi.
Birincisi: Ekibiyle düzenli ve nitelikli birebir görüşmeler yapmak.
İkincisi: Haftanın en yüksek değer yaratan işlerine kesintisiz zaman ayırmak.
Üçüncüsü: Sürekli tepki vermek yerine haftalık olarak önceliklerini yeniden değerlendirmek.
İlk bakışta çok sıradan görünüyordu.
Fakat üç ay sonra Mert'in çalışma biçiminde belirgin bir değişim vardı.
Daha az toplantı yapıyordu.
Daha az iş üstleniyordu.
Ama daha fazla kritik karar alıyordu.
Ekibiyle iletişimi güçlenmişti.
Ve belki de en önemlisi, günün sonunda “Bugün çok çalıştım” demek yerine “Bugün önemli bir şey yaptım” demeye başlamıştı.
Koçluk araştırmaları da koçluğun hedef belirleme, geri bildirim ve davranış değişikliği gibi mekanizmalar üzerinden performans ve gelişim üzerinde olumlu etkiler yaratabildiğini gösteriyor. Örneğin işyeri koçluğu üzerine bir meta-analiz, farklı sonuç alanlarında genel olarak olumlu etkiler bildirmiştir. Daha yeni bir randomize çalışma da koçluğun hedef başarısıyla ilişkisini incelemiş ve öğrenme odaklı hedef çerçevesinin koçluk bağlamında önemli olabileceğine işaret etmiştir.
Bu araştırmalar elbette “koçlukta Pareto kuralı kesin olarak yüzde 80 sonuç verir” anlamına gelmez.
Tam tersine, bize daha dikkatli olmamız gerektiğini gösterir.
Koçlukta amaç sihirli bir oran bulmak değil, kişinin kendi hayatındaki yüksek etkili kaldıraçları keşfetmesine yardımcı olmaktır.
Ve Hikâyenin Sonunda Pareto'nun Anlamı Değişti
Aylar sonra Mert'le tekrar konuştuğumuzda bana şöyle dedi:
“Eskiden zaman yönetimi problemim olduğunu sanıyordum.”
“Şimdi?”
“Meğer seçim yönetimi problemim varmış.”
Bu cümle bana göre Pareto kuralının koçluk açısından özeti.
Çünkü mesele yalnızca zamanı iyi kullanmak değildir.
Mesele, hangi çabaya zaman vermeye değer olduğunu bilmektir.
Hangi müşteriye daha fazla enerji?
Hangi projeye daha fazla dikkat?
Hangi alışkanlığa daha fazla yatırım?
Hangi ilişkiye daha fazla özen?
Hangi problem gerçekten çözülürse diğer sorunların bir kısmı kendiliğinden hafifleyecek?
Ve belki de daha zor soru:
Hayatımızdaki hangi faaliyetleri sırf uzun zamandır yaptığımız için önemli sanıyoruz?
Pareto kuralı bazen bize “daha fazla çalış” demek yerine “dur ve bak” der.
Bazen başarı, yeni bir şey eklemekten değil, gereksiz olanı çıkarmaktan geçer.
Bazen kariyerimizdeki en büyük sıçrama yeni bir yetenek öğrenmekten değil, zaten sahip olduğumuz yeteneklerden hangisinin en fazla değer ürettiğini fark etmekten gelir.
Bazen bir yöneticinin daha iyi lider olması, daha fazla konuşmasından değil, doğru insanı doğru zamanda gerçekten dinlemesinden geçer.
Ve bazen koçlukta sorulabilecek en güçlü soru şudur:
“Eğer önümüzdeki üç ay boyunca yalnızca üç şeyi değiştirebilseydin, hangilerini seçerdin?”
Bu soruyu kendinize sorduğunuzda ilk aklınıza gelen cevapları hemen doğru kabul etmeyin.
Biraz geriye çekilin.
Verilere bakın.
Sonuçları inceleyin.
İlişkilerinizi düşünün.
Enerjinizi hangi insanların ve işlerin yükselttiğini, hangilerinin tükettiğini fark edin.
Çünkü gerçek Pareto yaklaşımı, rastgele “yüzde 20” seçmek değildir.
Asıl mesele, hayatınızdaki gerçekten etkili olan az sayıdaki unsuru keşfetmektir.
Belki sizin yüzde 20'niz bir iş projesidir.
Belki bir müşteri grubudur.
Belki sabahın ilk iki saatidir.
Belki bir alışkanlıktır.
Belki de uzun zamandır ertelediğiniz tek bir konuşmadır.
Şimdi merak ediyorum:
Sizin hayatınızda sonuçların büyük bölümünü etkileyen o küçük ama güçlü alan hangisi?
Ve daha da önemlisi…
Onu gerçekten biliyor musunuz, yoksa sadece bildiğinizi mi sanıyorsunuz?
Kaynak ve okuma notları: Pareto ilkesinin tarihsel kökenleri ve Joseph Juran'ın kalite yönetimindeki kullanımı için Juran Institute kaynakları; koçluğun performans ve hedef başarısıyla ilişkisine dair akademik çerçeve için Jones ve arkadaşlarının meta-analizi ile 2025 tarihli randomize kontrollü çalışma esas alınmıştır.
Hikâyenin koçluk uygulamasını somutlaştırCinsiyet vurgusunu karakter çeşitliliğiyle güçlendir
Hikâyenin koçluk uygulamasını somutlaştır
Cinsiyet vurgusunu karakter çeşitliliğiyle güçlendir
Tarihsel arka planı olay örgüsüne yedir